یکی از سوالات بسیار رایجی که در کلینیک‌های دندانپزشکی شنیده می‌شود این است که آیا ارتودنسی باعث لاغری می‌شود؟ اگرچه ارتباط ارتودنسی و لاغری، چیزی نیست که بتوانیم به طور کامل آن را رد کنیم؛ اما واقعیت این است که تاثیر ارتودنسی روی کاهش وزن به سبک زندگی و رژیم غذایی شما بستگی دارد. به هر حال، به علت محدودیت‌هایی غذایی که در اثر استفاده از ارتودنسی ایجاد می‌شود، احتمال لاغری وجود دارد؛ اما این لاغری با اصلاح رژیم غذایی و دنبال کردن سبک زندگی مناسب، اصلاح شده و دائمی نیست.
آیا ارتودنسی باعث لاغری می‌شود؟
نصب بریس روی دندان، یک روش اساسی برای ارتودنسی است که از فشار ملایم دستگاه‌های ارتودنسی برای حرکت و تراز کردن دندان‌ها روی قوس دندانی استفاده می‌کند. این تکنیک می‌تواند بسته به نیازهای فردی شامل ارتودنسی ثابت فلزی یا ارتودنسی شفاف باشد. با این حال، بریس‌ها مستقیما باعث کاهش وزن نمی‌شوند. تغییرات وزن معمولا به عادات غذایی و سلامت کلی بستگی دارد و ارتباط آن با ارتودنسی کم است.
اگرچه برخی از افراد ممکن است در طول درمان با ارتودنسی نوسانات وزنی را تجربه کنند، اما این تغییرات در درجه اول تحت تاثیر رژیم غذایی و سلامت شخصی آن‌ها قرار می‌گیرد. برخی از افراد ممکن است به دلیل تغییر عادات غذایی، مانند محدود کردن غذاهای شیرین و اجتناب از غذاهای سفت، وزن کم کنند. با این حال، برخی دیگر ممکن است بسته به سبک زندگی و عادات غذایی خود، وزن خود را حفظ کرده یا حتی افزایش دهند.
ارتباط ارتودنسی و لاغری چیست؟
ارتودنسی به طور مستقیم باعث لاغری نمی‌شود. هیچ مکانیسم بیولوژیکی در سیم‌ها و براکت‌ها وجود ندارد که چربی‌سوزی را افزایش دهد. اما چرا بسیاری از افراد پس از ارتودنسی کاهش وزن را تجربه می‌کنند؟ پاسخ در تغییر سبک تغذیه و رژیم غذایی نهفته است. زمانی که دستگاه‌های ارتودنسی روی دندان‌های شما نصب می‌شوند، شما مجبور می‌شوید عادات غذایی خود را تغییر دهید. این تغییرات غیرمستقیم، عامل اصلی کاهش وزن در ماه‌های اول درمان هستند.
📌 به نقل از یک مقاله علمی در سایت PMC، گاهی اوقات ارتودنسی می‌تواند منجر به چالش‌های غذایی شود و کم خونی و عدم تعادل الکترولیتی را به همراه داشته باشد. این مشکلات ناشی از نیاز به تقسیم دقیق وعده‌های غذایی، مصرف غذای محدود و خوردن محتاطانه آن هاست؛ اما با رعایت رژیم غذایی مناسب، تا حدی می‌توان از این مشکل جلوگیری کرد.
علت لاغری بعد از ارتودنسی
هنگام استفاده از ارتودنسی، جویدن تحت تاثیر فشار دستگاه قرار می‌گیرد. برخی از افراد در جویدن غذا، به خصوص در مراحل اولیه که دندان‌ها به حرکت عادت ندارند، مشکل دارند. این امر منجر به کاهش غذا خوردن، حتی اجتناب از غذاهای سفت یا جویدنی می‌شود. بنابراین، علت‌های لاغری بعد از ارتودنسی را می‌توان در موارد زیر جستجو کرد:
۱. درد و مشکل در غذا خوردن پس از هر بار تنظیم بریس
هر بار که دندانپزشک دستگاه را سفت یا تنظیم می‌کند، فشار بیشتری روی دندان‌ها وارد می‌شود. این فشار باعث ایجاد درد و اختلال در عملکرد جویدن می‌گردد. در بسیاری از مواقع، افراد یا میل کمتری به غذا خوردن دارند یا به علت مشکلات جویدن، تمایل زیادی برای خوردن غذا ندارند.
۲. محدود کردن بعضی از غذاها
بسیاری از غذاها، مانند نان‌های سفت، آب نبات یا آجیل، می‌توانند به بریس‌ها آسیب بزنند یا آن‌ها را تحریک کنند. به همین خاطر بسیاری از افراد در طول درمان ارتودنسی مصرف کربوهیدرات و غذاهای شیرین و چسبنده را محدود می‌کنند. این موضوع می‌تواند به مرور زمان باعث کاهش وزن مفید شود.
۳. کاهش وزن به دلیل رژیم غذایی نامناسب
افرادی که ارتودنسی دارند اغلب به دلیل ترس از درد و ناراحتی هنگام غذا خوردن، میزان مصرف غذای خود را کاهش می‌دهند که منجر به کاهش وزن می‌شود. البته این موضوع با رعایت رژیم غذایی مناسب و خوردن غذاهایی که درد و ناراحتی کمی را به همراه دارند، قابل کنترل خواهد بود.
۴. کند شدن روند غذا خوردن
با وجود ارتودنسی روی دندان، شما باید غذا را به قطعات کوچکتر تقسیم کنید و آرام‌تر بجوید. غذا خوردن آهسته باعث می‌شود سیگنال‌های سیری زودتر به مغز برسند و در نتیجه، حجم غذای مصرفی شما در هر وعده کاهش یابد. این موضوع مکانیسم اصلی لاغری بعد از ارتودنسی دندان‌هاست.
کدام نوع ارتودنسی باعث کاهش وزن نمی‌شود؟
ارتودنسی‌های سیمی به دلیل قرار گرفتن روی دندان و ایجاد محدودیت‌های غذایی، ممکن است نسبت به ارتودنسی نامرئی و شفاف تاثیر بیشتری روی کاهش وزن داشته باشند. افرادی که لاغر هستند و نگران‌اند در اثر رعایت رژیم غذایی حین ارتودنسی، دچار کاهش وزن شدید شوند؛ می‌توانند الاینرهای شفاف و متحرک را انتخاب کنند. مزیت اصلی این الاینرها، قابلیت برداشتن آن‌ها از روی دندان است که باعث می‌شود هر زمان نیاز به خوردن غذا داشتید، بتوانید الاینر را از دهان خارج کنید و مانند گذشته انواع غذاها را میل نمایید.
بنابراین، اگر نگران تاثیر ارتودنسی روی کاهش وزن خودتان هستید، ارتودنسی شفاف را انتخاب کنید. دکتر رویا حامدی بهترین متخصص ارتودنسی شفاف در تهران با صدها نمونه کار موفق هستند که می‌توانند دغدغه شما را از بابت اصلاح ناهنجاری‌های دندانی، کنترل وزن و افزایش اعتماد به نفس در طول درمان برطرف کنند.
آیا ارتودنسی باعث لاغری صورت می‌شود؟
لاغری صورت بعد از ارتودنسی، اتفاقی است که برای بسیاری از افراد رخ می‌دهد. به خصوص در پایان مراحل درمان، افراد متوجه استخوانی‌تر شدن صورت خودشان و متقارن شدن فک، گونه‌ها و چانه هستند. این اتفاق به معنای کم شدن چربی صورت نیست؛ بلکه به علت بهبود ساختار فک در اثر ارتودنسی، چهره متعادل‌تر و متقارن‌تر شده و فرد احساس می‌کند که صورتش لاغرتر شده است. البته ناگفته نماند که اگر ارتودنسی باعث کاهش وزن شود، احتمال اینکه چربی‌های صورت نیز آب شوند و لاغری صورت اتفاق بیفتد وجود دارد؛ اما این تاثیر مستقیم ارتودنسی نیست، بلکه ممکن است رژیم غذایی باعث بروز این مشکل شود.
تفاوت لاغری صورت و کاهش وزن بدن در ارتودنسی
گاهی اوقات وزن فرد روی ترازو تغییری نمی‌کند، اما اطرافیان به فردی که ارتودنسی انجام داده تاکید می‌کنند که صورت لاغرتری پیدا کرده است. لاغری صورت بعد از ارتودنسی پدیده‌ای رایج است که دلایل خاص خود را دارد:
🔹کاهش حجم عضلات فک: چون شما غذاهای سفت را نمی‌جوید، عضلات جونده فک (ماستر) کمتر کار می‌کنند و کمی از حجم آن‌ها کاسته می‌شود. این موضوع باعث می‌شود صورت کمی زاویه‌دارتر و لاغرتر به نظر برسد.
🔹کشیدن دندان: اگر پزشک برای ایجاد فضا مجبور به کشیدن دندان (معمولا دندان‌های آسیاب کوچک) شود، ممکن است گونه‌ها کمی فرو رفته‌تر به نظر برسند.
🔹حرکت دندان‌ها: تغییر موقعیت فک و دندان‌ها می‌تواند فرم لب‌ها و پایین صورت را تغییر دهد که گاهی خطای دید لاغری صورت را ایجاد می‌کند.
راه حل‌های کلینیکی برای لاغری و ارتودنسی
اینکه آیا ارتودنسی باعث لاغری می‌شود، فقط به رژیم غذایی بستگی ندارد. به هر حال بعضی از افراد در طول درمان با محدودیت‌های غذایی در اثر درد شدید یا کشیدن دندان مواجه می‌شوند؛ اما خوشبختانه با پیشرفت تکنولوژی و روی کار آمدن تجهیزات جدید، می‌توان از بروز این مشکل نیز جلوگیری کرد. مهم‌ترین راه‌های کلینیکی برای کنترل لاغری و ارتودنسی که در بهترین کلینیک دندانپزشکی در میرداماد نیز دنبال می‌شوند، شامل:
✔️ ارتودنسی شفاف: ارتودنسی شفاف به علت متحرک بودن، قابل برداشتن در حین غذا خوردن است. بنابراین با استفاده از آن، دیگر محدودیت‌های غذایی در حین استفاده از ارتودنسی ثابت به حداقل می‌رسد.
✔️ پرهیز از کشیدن دندان: تا حد ممکن باید از کشیدن دندان برای جلوگیری از لاغری صورت بعد از ارتودنسی جلوگیری شود. کشیدن دندان تغییراتی را در ساختار فک ایجاد می‌کند که به مرور زمان استخوانی شدن صورت را به دنبال دارد.
✔️ ارتودنسی با لیزر: ارتودنسی با لیزر روشی جدید برای کاهش التهاب و درد در درمان ارتودنسی است. افرادی که به علت ناهنجاری‌های شدید، درد زیادی را تجربه می‌کنند؛ می‌توانند با تکنولوژی‌های لیزر کم توان شاهد کنترل علائم درد و ناراحتی در فک و دندان‌های خودشان باشند و راحت‌تر رژیم غذایی خود را کنترل کنند.
جلوگیری از لاغری بعد از ارتودنسی با رژیم غذایی مناسب
ارتودنسی یک درمان طولانی است که گاهی اوقات مشکلات زیادی را در غذا خوردن ایجاد می‌کند. افرادی که در حال درمان با ارتودنسی هستند، اختلالاتی را در حین غذا خوردن تجربه می‌کنند که منجر به کاهش وزن ناخواسته می‌شود. یک رژیم غذایی معقول به افراد دارای ارتودنسی کمک می‌کند تا هم تغذیه خود را تضمین کنند و هم وزن خود را ثابت نگه دارند.
غذاهای نرم و مغذی انتخاب کنید
برای جلوگیری از لاغری بعد از ارتودنسی، حتما از غذاهای نرم و مغذی استفاده کنید. این غذاها هم انرژی مورد نیاز شما را تامین می‌کنند، هم از لاغری و کاهش وزن در اثر ارتودنسی جلوگیری خواهند کرد. بهترین غذاهای نرم و مغذی شامل:
🔸 ماست: منبع خوبی از پروتئین، کلسیم و چربی‌های سالم است و هضم آسانی دارد. می‌توانید برای دریافت کالری اضافه و مقوی‌تر کردن ماست به آن عسل، دانه چیا و یا آجیل اضافه کنید.
🔸 شیر و لبنیات: شیر تازه، شیر سویا و شیر بادام انتخاب‌های بسیار خوبی هستند که انرژی فراوانی را فراهم می‌کنند و میل کردن آن‌ها نیز آسان است. شیر کامل سرشار از کالری است و به شما کمک می‌کند تا به طور موثری وزن خود را ثابت نگه دارید.
🔸 تخم مرغ: تخم مرغ منبع کاملی از پروتئین است و می‌توان آن را به راحتی به صورت آب‌پز، همزده یا نیمرو تهیه کرد. این مواد غذایی همچنین حاوی مواد مغذی مهمی مانند ویتامین D و B12 هستند که برای بدن همه ما ضروری‌اند.
🔸 اسموتی انرژی‌زا: اسموتی‌های میوه و سبزیجات با شیر و جو دوسر، راه‌های بسیار خوبی برای افزایش کالری دریافتی شما هستند. میوه‌های سرشار از مواد مغذی مانند موز، آووکادو و انبه را با هم ترکیب کنید و برای افزایش چربی سالم، دانه کتان یا روغن نارگیل اضافه کنید.
غذاهای غنی از پروتئین را فراموش نکنید
پروتئین کلید عضله‌سازی و افزایش وزن سالم است. برای اینکه شاهد لاغری بعد از ارتودنسی نباشید، حتما غذاهای غنی از پروتئین را میل کنید:
🔸 گوشت چرخ‌کرده یا پخته شده: اگر نمی‌توانید گوشت‌های سفت را بجوید، گوشت چرخ‌کرده یا گوشتی که در سوپ یا فرنی پخته شده است را امتحان کنید. مرغ، گوشت گاو یا گوشت خوک را می‌توان به غذاهای نرم مانند خورشت یا سوپ تبدیل کرد.
🔸 ماهی: ماهی منبع غنی پروتئین است و هضم آسانی نیز دارد. ماهی‌هایی مانند ماهی سالمون و ماهی خال مخالی نیز امگا ۳ دارند که برای سلامت قلب مفید است. می‌توانید آن را با بخارپز یا کبابی تهیه کنید.
🔸 توفو: انتخابی عالی برای گیاهخواران یا کسانی که به دنبال مکمل پروتئین گیاهی هستند. توفو را می‌توان با برنج یا در سوپ پخته، به راحتی خورد. حتی در طول درمان ارتودنسی ثابت نیز مشکلی با خوردن آن نخواهید داشت.
غذاهای سرشار از چربی بخورید
چربی‌های سالم بخش مهمی از رژیم غذایی افزایش وزن هستند و می‌توان آن‌ها را از طریق غذاهای نرم میل کرد. تصور نکنید که در رژیم غذایی ارتودنسی باید حتما غذاهای چرب حذف شوند؛ بلکه برای کاهش تاثیر ارتودنسی بر کاهش وزن، باید حتما چربی‌های ضروری مورد نیاز بدن تامین گردند:
🔸 آووکادو: آووکادو سرشار از کالری و چربی‌های غیراشباع است که برای سلامت قلب مفید هستند و انتخاب بسیار خوبی برای افزایش وزن هستند.
🔸 آجیل‌های نرم (مانند بادام هندی، بادام): آجیل‌ها سرشار از چربی‌های سالم هستند. برای خوردن آسان دانه‌های آجیل می‌توانید آن‌ها را پوره کنید و در کنار بستنی و غذاهای نرم دیگر استفاده کنید.
🔸 روغن زیتون و روغن نارگیل: این دو روغن جزو روغن‌های پرکالری هستند که به راحتی می‌توان آن‌ها را به غذاهای روزمره مانند سالاد، سوپ یا فرنی اضافه کرد.
غذاهای نشاسته‌ای را از رژیم غذایی خود حذف نکنید
نشاسته منبع اصلی انرژی است و برای افزایش وزن ضروری است. تاثیر ارتودنسی بر کاهش وزن زمانی تشدید می‌شود که افراد غذاهای نشاسته‌ای را از رژیم غذایی خود حذف می‌کنند؛ اما توصیه ما این است که حتما غذاهای زیر را میل کنید:
🔸 فرنی و سوپ: فرنی مرغ، فرنی گوشت چرخ‌کرده یا سوپ کدو تنبل گزینه‌های خوبی برای اضافه کردن نشاسته و پروتئین بدون جویدن زیاد هستند. می‌توانید روغن زیتون یا کره را برای افزایش کالری اضافه کنید.
🔸 پوره: سیب‌زمینی سرشار از انرژی است و به شما در افزایش وزن به طور موثر کمک می‌کند. پوره سیب‌زمینی به راحتی خورده می‌شود و می‌توان آن را با کره یا شیر ترکیب کرد تا کالری بیشتری داشته باشید.
🔸 جو دوسر: بلغور جو دوسر غلاتی سرشار از فیبر و پروتئین است. می‌توانید بلغور جو دوسر را با شیر، عسل و آجیل بپزید تا یک صبحانه مغذی ایجاد کنید که به شما در افزایش وزن کمک می‌کند.
آیا ممکن است در دوران ارتودنسی چاق شویم؟
حالا که به پاسخ سوال آیا ارتودنسی باعث لاغری می‌شود رسیدیم، باید این نکته را روشن کنیم که ارتودنسی و لاغری همیشه ارتباط مستقیمی با یکدیگر ندارند. گاهی اوقات افراد بعد از ارتودنسی شاهد افزایش وزن و چاقی خودشان هستند. معمولا این موضوع به علت فرار از جویدن غذاهای سفت و مصرف خوراکی‌های پرکالری نرم رخ می‌دهد.
برای مثال، بعضی از افراد ترجیح می‌دهند که غذاهای نرم پرکالری مانند بستنی، میلک شیک، پودینگ و شکلات‌های نرم و فست فودهای نرم بخورند که نیازی به جویدن زیاد دارند. اگرچه این خوراکی‌ها خوشمزه هستند، اما نه تنها باعث لاغری و رعایت رژیم غذایی مناسب نمی‌شوند؛ بلکه می‌توانند خطر افزایش وزن و پوسیدگی دندان را نیز به همراه داشته باشند.
جمع بندی نهایی
اینکه آیا ارتودنسی باعث لاغری می‌شود، سوالی است که پاسخ دقیق و واضحی ندارد. همه چیز وابسته به رژیم غذایی بعد از ارتودنسی و نوع ارتودنسی استفاده شده است؛ اما واقعیت جامعه نشان می‌دهد که به علت محدود شدن مصرف بعضی از غذاها، ارتودنسی می‌تواند لاغری محدود و موقتی به همراه داشته باشد. اگر کاهش وزن بعد از ارتودنسی هستید، با بهترین دکتر ارتودنسی در قلهک تهران مشورت کنید. با یک سری اقدامات کلینیکی در مطب دکتر رویا حامدی و بهره گیری از تکنولوژی‌های روز، احتمال لاغری بعد از ارتودنسی به حداقل می‌رسد.
سوالات متداول
- آیا لاغری صورت بعد از ارتودنسی دائمی است؟
خیر، معمولا پس از پایان درمان و بازگشت به رژیم غذایی عادی و جویدن غذاهای سفت، عضلات فک دوباره حجم می‌گیرند و فرم صورت به حالت طبیعی خود برمی‌گردد.
- درد دندان‌ها که مانع غذا خوردن می‌شود تا چند روز ادامه دارد؟
این حساسیت معمولا بین ۳ تا ۷ روز پس از نصب براکت‌ها یا تنظیم مجدد سیم‌ها برطرف می‌شود و پس از آن می‌توانید روتین غذایی (نرم) خود را از سر بگیرید.
- من بسیار لاغر هستم، آیا ارتودنسی برای من خطرناک است؟
خیر، با داشتن یک برنامه غذایی سرشار از کالری‌های مایع و نرم (مانند اسموتی‌ها، معجون‌ها و سوپ‌های خامه‌ای) می‌توانید به راحتی وزن خود را حفظ کرده و حتی افزایش دهید.
- آیا ارتودنسی نامرئی (الاینرها) هم باعث کاهش وزن می‌شود؟
در ارتودنسی نامرئی چون شما پلاک‌ها را هنگام غذا خوردن خارج می‌کنید، محدودیت غذایی کمتری دارید؛ اما چون برای هر بار میان‌وعده خوردن باید مسواک بزنید و پلاک را تمیز کنید، معمولا ریزه خواری را ترک می‌کنید که این موضوع خود باعث لاغری می‌شود.
بدون دیدگاه