نامرتبی دندان‌های فک بالا بیش از هر چیز روی زیبایی لبخند تأثیر می‌گذارد و در بسیاری از موارد با ارتودنسیشفاف قابل درمان است. از آنجایی که هنگام لبخند زدن دندان‌های فک بالا بیشتر دیده می‌شوند، اصلاح ناهنجاری‌های این ناحیه اهمیت زیادی در زیبایی چهره و عملکرد صحیح فک دارد. در برخی افراد، مشکلات تنها به دندان‌های فک بالا محدود می‌شود و می‌توان بدون درمان کامل هر دو فک، ارتودنسی فک بالا را انجام داد. اما این روش برای چه افرادی مناسب است و چه ناهنجاری‌هایی را درمان می‌کند؟ در ادامه به این سوالات پاسخ می‌دهیم.
نامرتبی دندان‌های فک بالا و چینش نامنظم آن‌ها، تاثیر بسیار زیادی روی زیبایی لبخند دارد. زمانی که شما می‌خندید، بیشتر از اینکه دندان‌های فک پایین شما قابل مشاهده باشند، دندان‌های فک بالا دیده می‌شوند و همین موضوع، اهمیت ارتودنسی فک بالا را چندین برابر می‌کند. در ارتودنسی فک بالا، فقط دندان‌های بالایی مورد هدف برای درمان هستند و دیگر نیازی به اصلاح دندان‌های فک پایین نیست؛ اما ارتودنسی فک بالا جلو آمده چگونه انجام می‌شود و چقدر طول می‌کشد؟ آیا اصلا امکان ارتودنسی تک فک بالا وجود دارد؟ در ادامه مقاله قصد داریم بیشتر در مورد این نوع ارتودنسی، ناهنجاری‌های قابل درمان توسط آن و نقش مهم در اعتماد به نفس صحبت کنیم.
ارتودنسی فک بالا چیست؟
ارتودنسی فک بالا (Upper Jaw Orthodontics یا Maxillary Orthodontics) به مجموعه‌ای از روش‌های درمانی گفته می‌شود که تمرکز آن‌ها بر روی حرکت دادن دندان‌های فک بالا، اصلاح زاویه آن‌ها و در صورت نیاز، تغییر شکل و اندازه استخوان فک بالا است. این درمان نه تنها جنبه زیبایی دارد، بلکه مشکلات مربوط به جویدن، تنفس و تکلم را نیز برطرف می‌کند. ارتودنسی فک بالا برای آن دسته از بیمارانی که تنها در فک بالا با مشکل مواجه هستند و شدت ناهنجاری‌های فک پایین آن‌ها، زیاد نیست؛ انجام می‌شود.
چه افرادی باید ارتودنسی فک بالا را انجام دهند؟
درمان ارتودنسی فک بالا، فقط در مواردی که دندان‌های بالا دچار ناهنجاری باشند و چینش غیر منظمی داشته باشند، انجام می‌شود. این متخصص در کلینیک ارتودنسی در میرداماد تهران است که با معاینه دقیق فک و دندان‌های شما، مشخص می‌کند که آیا کاندیدای خوبی برای ارتودنسی فک بالا هستید یا خیر؛ اما باید بدانید که این نوع ارتودنسی برای ناهنجاری‌های زیر تجویز می‌شود:
اورجت (Overjet) یا بیرون‌زدگی دندان‌های جلو
اورجت یا بیرون زدگی دندان‌های جلو به شکلی است که دندان‌های فک بالا، بیش از حد استاندارد و جلوتر از دندان‌های فک پایین قرار گرفته باشند. در این حالت با درمان ارتودنسی فک بالا جلو آمده، می‌توان شاهد ساختار صحیح فک و برطرف کردن این مشکل بود.
کراس بایت (Crossbite) قدامی یا خلفی
زمانی که یک یا چند دندان فک بالا در هنگام بسته شدن دهان، پشت دندان‌های فک پایین قرار می‌گیرند، کراس بایت رخ داده است. ارتودنسی فک بالا برای جلو آوردن فک و رفع ناترازی آن نسبت به فک پایین، انجام می‌شود.
کراودینگ (Crowding) یا شلوغی دندان‌ها
کراودینگ مشکلی است که در اثر کمبود فضا در قوس فک بالا که منجر به روی هم افتادن و کج شدن دندان‌ها می‌شود، اتفاق می‌افتد. با ارتودنسی فک بالا، می‌توان کراودینگ را به بهترین شکل برطرف نمود.
دیاستما (Diastema) یا فاصله بین دندانی
وجود فاصله‌های غیرطبیعی بین دندان‌های فک بالا، به خصوص دو دندان جلو، دیاستما نامیده می‌شود. این ناهنجاری نیازمند درمان با ارتودنسی فک بالا برای کاهش فاصله میان دندان‌ها و بهبود سلامت کلی فک و دندان است.
دندان‌های نهفته در فک بالا
دندان‌های نهفته، دندان‌هایی هستند که به علت کمبود جا در استخوان نهفته باقی مانده‌اند. در این صورت، می‌بایست با انجام ارتودنسی فک بالا و کشیدن دندان، فضای کافی برای رشد این دندان‌ها ایجاد کرد.
تنگی فک بالا (Maxillary Constriction)
تنگی فک بالا در شرایطی اتفاق می‌افتد که قوس فک بالا کوچکر‌تر از فک پایین باشد. در این صورت می‌بایست با ارتودنسی فک بالا و تجهیزات مخصوص، فک را باز کرد تا امکان چینش منظم دندان‌ها نیز فراهم شود.
آیا ارتودنسی تک فک (فقط فک بالا) امکان‌پذیر است؟
یکی از سوالات اصلی بیماران در مورد ارتودنسی این است که می‌توانند به جای انجام ارتودنسی دو فک، تنها فک بالای خود را ارتودنسی کنند؟ از نظر فنی، امکان نصب براکت و سیم‌ها فقط روی دندان‌های فک بالا امکان پذیر است و هیچ محدودیتی ایجاد نمی‌کند؛ اما از نظر پزشکی حرکت دادن دندان‌های بالا، نحوه قرار گرفتن دندان‌های بالا و پایین را تغییر می‌دهد.
اگر ارتودنسی فک بالا باعث شود دندان‌ها به درستی روی فک پایین چفت نشوند، مشکلاتی همچون سایش دندان، اختلال در جویدن و درد در مفصل گیجگاهی فکی ایجاد می‌شود. البته ارتودنسی تک فک بالا برای افرادی که فک پایین کاملا استانداردی دارند و تغییرات فک بالا، بایت آن‌ها را خراب نمی‌کند، هیچ مشکلی ایجاد نکرده و امکان پذیر است؛ اما در نهایت ارتودنسی تک فک باید با مشورت پزشک انتخاب شود.
⭐ مشاوره انجام ارتودنسی فک بالا با دکتر رویا حامدی ⭐
انجام ارتودنسی فک بالا برای همه افراد امکان پذیر نیست. تنها متخصص ارتودنسی با سال‌ها تجربه، همچون دکتر رویا حامدی، قادر به تشخیص این هستند که می‌توانید این ارتودنسی را انجام دهید یا خیر. برای دریافت مشاوره انجام ارتودنسی تک فک بالا، می‌توانید مراجعه حضوری به مطب ایشان در قلهک داشته باشید یا اینکه عکس OPG فک و دندان‌های خودتان را به شماره تلفن ۰۹۰۲۲۲۵۳۵۵ ارسال کنید.
انواع روش‌های ارتودنسی فک بالا
در گذشته، تنها راه برای درمان ارتودنسی فک بالا، استفاده از ارتودنسی ثابت فلزی بود؛ اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی در دندانپزشکی، روش‌های متنوع دیگری نیز برای رفع مشکلات فک بالا و دندان‌های نامنظم در نظر گرفته شده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
ارتودنسی ثابت فلزی
رایج‌ترین و موثرترین روش ارتودنسی فک بالا برای ناهنجاری‌های شدید، ارتودنسی ثابت فلزی است. براکت‌های فلزی روی دندان‌های بالا چسبانده شده و با سیم و کش به هم متصل می‌شوند و می‌توانند با هر بار مراجعه به پزشک و تنظیم توسط ایشان، فشار متفاوتی را به دندان‌ها وارد نمایند.
ارتودنسی سرامیکی
ارتودنسی سرامیکی با عملکرد مشابه با نوع فلزی، می‌تواند برای ارتودنسی فک بالا بهترین انتخاب باشد. در این نوع ارتودنسی، براکت‌ها از جنس سرامیک شفاف یا همرنگ دندان هستند و همین محسوس نبودن آن‌ها باعث شده تا بسیاری از افراد بزرگسال، به آن علاقه مند شوند. ارتودنسی سرامیکی ممکن است به صورت ترکیبی با ارتودنسی ثابت فلزی روی دندان‌های فک بالا اجرا شود تا ناهنجاری‌های شدید را در کنار زیبایی بیشتر، درمان کند.
ارتودنسی نامرئی یا الاینرهای شفاف
استفاده از پلاک‌های پلاستیکی شفاف که روی دندان‌های بالا قرار می‌گیرند، یکی از بهترین گزینه‌ها برای ارتودنسی فک بالا است. ارتودنسی شفاف به صورت متحرک است و هر زمان که نیاز به غذا خوردن داشتید، می‌توانید آن‌ها را از دهان خارج کنید. برای ناهنجاری‌های خفیف تا متوسط مانند فواصل کم یا کجی جزئی، انجام ارتودنسی شفاف توصیه می‌شود.
ارتودنسی لینگوال
ارتودنسی لینگوال تقریبا مشابه با ارتودنسی ثابت فلزی است؛ اما با این تفاوت که براکت‌ها و سیم‌ها در سطح پشتی دندان‌های فک بالا و سمت زبان قرار می‌گیرند. این روش کاملا پنهان است؛ اما نصب و تنظیم آن پیچیده‌تر بوده و نیاز به مراقبت زیادی دارد. به همین خاطر، امروزه این روش برای انجام ارتودنسی تک فک بالا، چندان توصیه نمی‌شود.
وسیع کننده کام یا پالاتال اکسپند
وسیع کننده کام، جزو ارتودنسی‌هایی است که فقط برای فک بالا استفاده می‌شود. این دستگاه در کودکانی که در سنین رشد هستند و فک بالای تنگی دارند، به سقف دهان متصل شده و با اعمال فشار تدریجی، درز میانی استخوان فک بالا را باز کرده و فک را پهن‌تر می‌کند. در واقع، این دستگاه برای درمان تنگی فک بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
ارتودنسی فک بالا برای کودکان با هدگیر
برای انتخاب دستگاه مناسب ارتودنسی فک بالا، باید حتما سن بیمار نیز مورد توجه قرار بگیرد. کودکان به علت اینکه در سنین رشد هستند، می‌بایست حتما ارتودنسی فک بالا را با مشورت پزشک و دستگاه‌های مخصوص انجام دهند تا رشد فک به صورت صحیح انجام شده و نگرانی از بابت، جلو آمدن یا عقب رفتن فک بالا ایجاد نشود. هدگیر، یکی از انواع دستگاه‌های ارتودنسی است که با کش‌ها و تجهیزات خاصی به پشت سر یا روی پیشانی نصب می‌شود و فشار ملایمی را به دندان‌های فک بالایی وارد می‌کند.
هدگیر ارتودنسی، اثربخشی بهتری نسبت به ارتودنسی ثابت برای کودکان دارد و می‌تواند برای دندان‌های شیری نیز مناسب باشد؛ اما موضوع اینجاست که این نوع ارتودنسی، قابل مشاهده و به صورت یک دستگاه نسبتا پیچیده است و بعضی از کودکان به خوبی با آن کنار نمی‌آیند. از طرفی این ارتودنسی بیشتر برای رفع ناهنجاری فک و درمان فک جلوآمده استفاده می‌شود و تاثیر کمتری روی چینش منظم دندان‌ها دارد.
مراحل انجام درمان ارتودنسی تک فک بالا
درمان ارتودنسی برای فک بالا، پیچیدگی زیادی ندارد؛ اما اینکه به بهترین متخصص مراجعه کنید و اجازه دهید تا روند درمان دقیق و حرفه‌ای دنبال شود، بسیار حائز اهمیت است. در ادامه به مهم‌ترین مراحل انجام ارتودنسی تک فک بالا اشاره می‌کنیم:
- معاینه و تصویربرداری: در قدم اول متخصص ارتودنسی در قلهک، وضعیت دندان‌های شما را با معاینه حضوری و یا عکس‌های OPG بررسی می‌کند تا بهترین روش برای ارتودنسی فک بالا را انتخاب کند.
- طرح درمان: متخصص ارتودنسی (ارتودنتیست) بر اساس مدارک و شرایط فک بالای شما، بهترین روش درمانی را انتخاب می‌کند.
- آماده‌سازی دندان‌ها: جرم‌گیری و تمیز کردن سطح دندان‌ها برای نصب ارتودنسی فک بالا الزامی است. پزشک در جلسه‌ای که قصد نصب ارتودنسی را دارید، دندان‌های شما را جرم گیری و تمیز می‌کند.
- نصب براکت و یا تحویل الاینر: در صورتی که نیاز به انجام ارتودنسی ثابت فلزی داشته باشید، براکت‌ها با رزین مخصوص روی دندان‌های بالایی نصب می‌شوند؛ در غیر این صورت الاینر ساخته شده با قالب گیری اسکن سه بعدی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
- جلسات مراجعه منظم: در نهایت شما می‌بایست هر یک ماه یک بار برای تنظیم مجدد ارتودنسی فک بالا به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید. این جلسات مراجعه منظم برای تنظیم و افزایش فشار روی دندان‌ها، الزامی هستند.
- برداشتن دستگاه و مرحله نگهدارنده: پس از مرتب شدن دندان‌ها، بریس‌ها برداشته شده و از پلاک نگهدارنده برای تثبیت نتایج استفاده می‌شود. برای جلوگیری از برگشت ارتودنسی، استفاده از نگهدارنده یا ریتنیر، الزامی است.
ارتودنسی فک بالا چقدر طول می‌کشد؟
مدت زمان درمان به شدت ناهنجاری، سن بیمار و نوع دستگاه بستگی دارد. به طور میانگین، ارتودنسی فک بالا بین ۶ ماه تا ۲ سال زمان می‌برد. در مواردی که ناهنجاری‌ها بسیار خفیف هستند، کمتر از یک سال می‌توانید شاهد نتیجه خوب ارتودنسی باشید؛ اما در موارد شدید، جابجایی دندان‌ها بیش از ۶ میلی متر و کجی دندان‌ها، احتمال اینکه زمان بیشتری برای اثربخشی ارتودنسی فک بالا نیاز باشد، وجود دارد.
مراقبت‌های مهم برای ارتودنسی فک بالا
برای جلوگیری از تغییر رنگ براکت‌های فک بالا، حفظ سلامت دندان‌ها و پیشگیری از پوسیدگی، حتما باید به نکات مراقبتی بعد از انجام ارتودنسی فک بالا دقت داشته باشید. خوشبختانه، دسترسی به براکت‌ها و سیم‌هایی روی دندان‌های بالایی قرار گرفته‌اند، بسیار ساده‌تر از براکت‌های فک پایین است. پس می‌توانید با رعایت نکات مراقبتی زیر، دغدغه خودتان را از بابت اثربخشی ارتودنسی فک بالا برطرف کنید:
- سعی کنید بعد از خوردن هر وعده غذایی از مسواک‌های مخصوص ارتودنسی و نخ دندان برای تمیز کردن براکت‌ها و خارج کردن ذرات غذای باقی مانده استفاده کنید.
- اگر از ارتودنسی شفاف متحرک استفاده می‌کنید، ترجیحا آن را هنگام خوردن غذا از دهان خارج کنید تا عملکرد جویدن شما مختل نشود و آسیبی نیز به ارتودنسی وارد نشود.
- از جویدن غذاهای سفت و سخت مانند ته دیگ و شکستن تخمه با دندان‌های جلویی فک بالای خودتان خودداری کنید.
- اگر نوشیدنی‌های رنگی می‌نوشید، حتما بلافاصله یک لیوان آب نیز بخورید تا تغییر رنگ در براکت‌ها ایجاد نشود.
- از دستکاری کردن براکت‌ها خودداری کنید، شما به هیچ وجه قادر به جابجایی آن‌ها نیستید و فقط پزشک می‌تواند این کار را انجام دهد.
نتیجه گیری
ارتودنسی فک بالا، زمانی امکان‌پذیر و مفید است که فک پایین و چینش دندان‌های آن کاملا استاندارد باشد. این نوع ارتودنسی برای رفع ناهنجاری‌هایی همچون اورجت، کراس بایت، کراودینگ و تنگی فک بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند در انواع مختلف، روی دندان‌ها اجرا شود. در اکثر مواقع، ارتودنسی دو فک همزمان توصیه می‌شود؛ اما تنها در موارد محدودی و متناسب با نظر متخصص ارتودنسی در تهران، می‌توانید ارتودنسی را به صورت تک فک و فقط برای فک بالا انجام دهید. برای مشاوره دقیق‌تر و اطمینان از موثر بودن این روش برای شما، کافیست که به کلینیک دکتر رویا حامدی مراجعه کنید.
سوالات متداول
- آیا ارتودنسی فک بالا درد دارد؟
در زمان نصب براکت‌ها دردی احساس نمی‌کنید. اما در چند روز اول پس از نصب و همچنین پس از هر بار تنظیم ماهانه، مقداری درد و حساسیت در دندان‌های بالا طبیعی است که با مسکن‌های معمولی برطرف می‌شود.
- آیا ارتودنسی فک بالا فرم لب و بینی را تغییر می‌دهد؟
بله، به خصوص در مواردی که دندان‌های جلو بیش از حد جلو هستند، احتمال تغییر فرم لب و بینی وجود دارد. با عقب کشیدن دندان‌های فک بالا، فرم لب بالا زیباتر شده و ممکن است زاویه بین لب و بینی نیز اصلاح شود.
- هزینه ارتودنسی فک بالا چقدر است؟
هزینه به عوامل مختلفی از جمله تخصص پزشک، نوع متریال (فلزی، سرامیکی، نامرئی) و مدت زمان درمان بستگی دارد. به طور کلی اگر درمان فقط روی یک فک انجام شود، هزینه آن نسبت به درمان دو فک کمتر و حدود ۶۰ درصد از هزینه کل خواهد بود.
- بهترین سن برای ارتودنسی فک بالا چه زمانی است؟
بهترین زمان برای ارزیابی، سن ۷ سالگی است. اگر مشکل وجود داشته باشد، درمان باید قبل از بلوغ (۸ تا ۱۲ سالگی) انجام شود. اما برای مرتب کردن دندان‌ها، ارتودنسی در هر سنی امکان‌پذیر است.
بدون دیدگاه