پستانک ارتودنسی یکی از انواع پستانک‌هایی است که با طراحی متفاوتِ سر و پایه، تلاش می‌کند فشار واردشده به دندان‌ها، لثه و فک کودک را تا حد امکان کنترل کند. با این حال، صرفِ «ارتودنسی» بودن پستانک به این معنی نیست که استفاده طولانی‌مدت از آن هیچ اثری بر رشد فک و دندان‌ها ندارد؛ مدت و نحوه استفاده همچنان اهمیت زیادی دارد.
در انتخاب پستانک مناسب باید به سن کودک، فرم دهان، اندازه پستانک، جنس آن و مدت استفاده روزانه توجه شود. در ادامه بررسی می‌کنیم پستانک ارتودنسی چیست، چه تفاوتی با پستانک معمولی دارد، چه مزایا و محدودیت‌هایی دارد و تا چه سنی استفاده از آن مناسب‌تر است.
پستانک ارتودنسی چیست؟
پستانک ارتودنسی نوعی پستانک با سری طراحی‌شده و معمولاً تخت‌تر یا نامتقارن است که شکل آن با ساختار دهان، زبان و کام کودک هماهنگ‌تر در نظر گرفته می‌شود. این طراحی با هدف توزیع متفاوت فشار هنگام مکیدن و کاهش فشار مستقیم روی دندان‌ها و بافت‌های دهان ساخته شده است. منابع آکادمی اطفال آمریکا نیز پستانک‌های «ارتودنسی» را به‌عنوان یکی از شکل‌های موجود پستانک معرفی می‌کنند.
با این حال، واژه «ارتودنسی» به این معنا نیست که این پستانک می‌تواند از همه مشکلات فکی و دندانی جلوگیری کند یا باعث رشد صحیح فک شود. مدت، دفعات و شدت مکیدن نقش مهم‌تری در تأثیر پستانک بر رشد دهان و دندان دارد. استفاده طولانی‌مدت از پستانک، به‌ویژه پس از حدود ۱۸ ماهگی، می‌تواند بر رشد مجموعه دهان و صورت اثر بگذارد و با مشکلاتی مانند اپن‌بایت قدامی، کراس‌بایت خلفی و برخی ناهنجاری‌های بایت همراه باشد.
پستانک ارتودنسی چه مزایایی دارد؟
پستانک ارتودنسی به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که سر آن با فرم دهان و کام کودک هماهنگ‌تر باشد. بااین‌حال، مزایای دندانی آن نسبت به پستانک معمولی قطعی نیست و مدت استفاده همچنان اهمیت بیشتری دارد. بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که شواهد کافی برای اثبات پیشگیری قطعی از ناهنجاری‌های دندانی با پستانک ارتودنسی وجود ندارد.
مزایای احتمالی آن عبارت‌اند از:
- طراحی تخت‌تر و متناسب‌تر با فضای دهان کودک
- توزیع بهتر فشار هنگام مکیدن روی زبان، کام و دندان‌ها
- احتمال فشار کمتر بر دندان‌های جلویی نسبت به برخی پستانک‌های معمولی
- امکان کاهش احتمال اپن‌بایت در مقایسه با پستانک‌های معمولی در برخی مطالعات
- کمک به آرام‌شدن و تسکین کودک، مانند سایر انواع پستانک
- کمک به کاهش عادت مکیدن انگشت در برخی کودکان
پستانک ارتودنسی برای چه سنی مناسب است؟
پستانک ارتودنسی از دوران نوزادی قابل استفاده است، اما باید اندازه آن متناسب با سن و اندازه دهان کودک انتخاب شود. تولیدکنندگان معمولاً پستانک‌ها را در سایزهای مختلف برای نوزادان و کودکان بزرگ‌تر عرضه می‌کنند.
از نظر سلامت دهان و دندان، مهم‌تر از نوع پستانک، مدت استفاده از آن است. آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا توصیه می‌کند استفاده طولانی‌مدت به‌تدریج محدود شود؛ زیرا پس از ۱۸ ماهگی احتمال تأثیر بر رشد فک و بایت بیشتر می‌شود و بهتر است عادت مکیدن پستانک حداکثر تا حدود ۳ سالگی متوقف شود.
روش صحیح استفاده از پستانک ارتودنسی
برای استفاده ایمن و صحیح از پستانک ارتودنسی، رعایت چند نکته ضروری است:
- پستانک باید متناسب با سن و اندازه دهان کودک انتخاب شود.
- پستانک را زمانی به کودک بدهید که گرسنه نیست و از آن برای به‌تأخیر انداختن وعده غذایی استفاده نکنید.
- اگر کودک پستانک را نمی‌پذیرد، آن را به زور در دهان او قرار ندهید.
- پستانک باید مرتب شسته و تمیز شود و در صورت پارگی، تغییر شکل یا فرسودگی تعویض شود.
- هرگز پستانک را با بند به گردن، دست، تخت یا لباس کودک هنگام خواب متصل نکنید؛ این کار می‌تواند خطر خفگی ایجاد کند.
- استفاده طولانی‌مدت و مداوم، حتی از نوع ارتودنسی، توصیه نمی‌شود. AAPD توصیه می‌کند عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای تا حدود ۳ سالگی متوقف شود؛ زیرا ادامه آن پس از ۱۸ ماهگی می‌تواند بر رشد فک و بایت اثر بگذارد.
جمع‌بندی
پستانک ارتودنسی نوعی پستانک با طراحی متفاوت است که برای هماهنگی بیشتر با ساختار دهان کودک ساخته می‌شود. بااین‌حال، اصطلاح «ارتودنسی» به این معنا نیست که استفاده از آن هیچ خطری برای دندان‌ها و فک ندارد یا می‌تواند از نیاز به ارتودنسی در آینده جلوگیری کند.
در سلامت دندان‌های کودک، مدت، دفعات و شدت استفاده از پستانک از شکل آن مهم‌تر است. انتخاب سایز مناسب، محدودکردن استفاده با افزایش سن و کنارگذاشتن تدریجی پستانک تا حدود سه‌سالگی می‌تواند احتمال بروز مشکلات دندانی و فکی مرتبط با عادت مکیدن را کاهش دهد.
سوالات متداول
تفاوت پستانک ارتودنسی و پستانک معمولی چیست؟
تفاوت اصلی در فرم سر پستانک است. پستانک‌های ارتودنسی معمولاً سری تخت‌تر یا نامتقارن دارند تا هنگام مکیدن با فرم زبان و کام هماهنگ‌تر باشند. بااین‌حال، این طراحی به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که هیچ تغییر دندانی یا فکی ایجاد نشود؛ مدت و شدت استفاده اهمیت زیادی دارد.
آیا پستانک ارتودنسی واقعاً برای دندان‌ها بهتر است؟
ممکن است طراحی آن نسبت به بعضی پستانک‌های معمولی فشار متفاوتی به دندان‌ها و کام وارد کند، اما شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد پستانک ارتودنسی به‌طور قطعی از ناهنجاری‌های دندانی جلوگیری می‌کند. حتی این نوع پستانک نیز در صورت استفاده طولانی‌مدت می‌تواند بر بایت و رشد دهان و فک اثر بگذارد.
تا چه سنی می‌توان از پستانک استفاده کرد؟
طبق توصیه آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا، بهتر است عادت مکیدن غیرتغذیه‌ای مانند پستانک تا حدود ۳ سالگی متوقف شود. استفاده پس از حدود ۱۸ ماهگی می‌تواند احتمال تغییراتی مانند اپن‌بایت و کراس‌بایت را افزایش دهد.
بدون دیدگاه